Je ziet mensen op een bijzonder moment in hun leven. Mensen die erg kwetsbaar of ernstig ziek zijn en weten dat ze zullen overlijden. Soms gaat dat snel. Soms is er nog tijd om te leven. In die periode is er palliatieve zorg. En die zorg, die geef jij.
Palliatieve zorg gaat over het leven. Over nog in de tuin kunnen werken, dankzij goede pijnmedicatie. Over je kinderen naar school brengen, dankzij de juiste hulpmiddelen. Over minder bang zijn, dankzij een psycholoog of geestelijk verzorger. Over je gehoord en gezien voelen.
Palliatieve zorg gaat over lichamelijke zorg en het verlichten van klachten. Maar ook over psychische, sociale en zingevingszorg. En omdat iemand nooit alleen ziek is, hoort de ondersteuning van naasten er vanzelf bij.
Goede palliatieve zorg is er niet vanzelf. Thuiszorg of een hospice zijn door de drukte in de zorg niet altijd direct beschikbaar. Wat we wél kunnen verbeteren, is de organisatie daaromheen: heldere afspraken en een vast aanspreekpunt maken een groot verschil. Dat is precies wat we in onze regio, regio Midden-Nederland, willen bereiken.
Driekwart van de mensen in het laatste levensjaar ervaart dat goede palliatieve zorg niet vanzelf komt. Dat heeft niets te maken met de wil van zorgverleners. Die willen het beste voor hun patiënt.
Wat ontbreekt is soms de juiste kennis op het juiste moment, aandacht voor alle kanten van het leven van een patiënt, en goede afstemming tussen zorgverleners. Dan merkt een patiënt dat niemand het overzicht heeft. Dat zaken dubbel worden gedaan, of juist blijven liggen. Dat een gesprek over wensen en behoeften pas plaatsvindt tijdens een ongeplande spoedopname op de spoedeisende hulp, in plaats van thuis aan de keukentafel of bij de huisarts.
Wat we willen bereiken is dat iedereen in het laatste levensjaar kan rekenen op zorg die past. Zorg die tijdig begint, goed is afgestemd en aansluit bij wat de patiënt zelf wil. Dat is nu nog te veel een kwestie van geluk. Dat willen we veranderen.
In de regio Midden-Nederland gaat er al veel goed. Er is een sterke basis van samenwerking tussen organisaties en netwerken. Er lopen initiatieven waarop we kunnen voortbouwen.
Die beweging laat zien: als zorgverleners elkaar tijdig weten te vinden en afspraken maken, wordt de zorg merkbaar beter. Beter voor patiënten en naasten. En ook voor jou als zorgverlener.
Onze gezamenlijke ambitie is helder: van een kwestie van geluk naar een staat van vertrouwen. Zodat iedereen in het laatste levensjaar kan rekenen op passende, goed georganiseerde palliatieve zorg.
Als de zorg goed is georganiseerd, merk je dat in je werk. Je weet wie je moet bellen. Je weet wat de patiënt wil. Je staat er niet alleen voor. En de patiënt en diens naasten ervaren meer rust, meer regie en meer waardigheid.
Betere palliatieve zorg leidt ook tot minder onnodige zorg in de laatste levensfase. In de regio kan dat betekenen: tot 900 minder bezoeken aan de spoedeisende hulp per jaar, tot 10.500 minder klinische ligdagen per jaar, en tot 2.700 minder IC-ligdagen per jaar.
De inzet is arbeidsneutraal: het gaat om betere samenwerking en een duidelijkere structuur, niet om extra taken.
We werken in de regio aan vier concrete stappen. Geen nieuwe, abstracte beleidstermen, maar veranderingen die je terugziet in je dagelijkse werk. Samen zorgen ze ervoor dat de zorg tijdig begint, goed is afgestemd en aansluit bij wat de patiënt wil.
Signaleren dat het slechter gaat met iemand doet iedereen rondom de patiënt. Zorgverleners én mensen in de naaste omgeving. Of je nu wijkverpleegkundige, apotheker of huisarts bent: zie je dat het slechter gaat, dan geef je dat signaal door aan de behandelaar.
De behandelaar markeert. Een hulpvraag daarbij kan bijvoorbeeld de surprise question zijn: zou ik verrast zijn als deze patiënt binnen een jaar overlijdt? Is het antwoord nee, dan is het tijd om te markeren. Dat gebeurt in het dossier en in gesprek met de patiënt. Daarna wordt de markering gedeeld met alle zorgverleners om de patiënt heen, zodat iedereen weet waar hij aan toe is.
Zodra iemand is gemarkeerd, start de behandelaar het gesprek over wensen, waarden en grenzen. Op alle vier dimensies: lichamelijk, psychisch, sociaal en spiritueel. Je wacht niet tot de patiënt erom vraagt, maar de patiënt bepaalt wel het tempo. Je legt de uitkomsten vast en deelt ze met collega's. De grenzen van de patiënt zijn altijd leidend.
De patiënt krijgt een vaste casemanager palliatieve zorg aangeboden. Die casemanager is aanspreekpunt voor de patiënt en naasten, houdt het overzicht, stemt af met alle betrokken zorgverleners en zorgt dat er geen dingen tussen wal en schip vallen. Dat hoeft de huisarts niet allemaal zelf te doen.
Wordt de zorg complex? Dan hoef je er niet alleen voor te staan. Je weet waar je terecht kunt voor advies en ondersteuning, telefonisch of via een bedsideconsult.
Van een kwestie van geluk naar een staat van vertrouwen. Dat is de koers in Midden-Nederland. Of iemand passende palliatieve zorg krijgt, mag niet afhangen van toeval. Niet van welke zorgprofessional je treft, of op welk moment je zorg nodig hebt.
Niemand doet dit alleen, maar met collega's die signaleren, de casemanager die coördineert, en met alle anderen die rondom de patiënt en naasten betrokken zijn. We werken samen aan een staat van vertrouwen, en dat doe je niet alleen.